Korozyon nedir?

Korozyon, metallerin çevresindeki oksijen, nem, tuz ve başka kimyasal maddelerle tepkimeye girerek zaman içinde aşınması olayıdır. Bu süreç metalin yüzeyini, dayanımını ve görünümünü etkiler. Demirde pas oluşurken alüminyumda koruyucu bir oksit tabakası gelişir. Uygun malzeme seçimi ve yüzey koruması, korozyonun hızını azaltır.

Korozyon, bir metalin bulunduğu ortamla kimyasal ya da elektrokimyasal tepkimeye girmesi sonucu özelliklerini kaybetmesidir. Metal yüzeyinde renk değişimi, matlaşma, kabarma, çatlama veya incelme görülebilir. Süreç devam ettiğinde parça taşıma kapasitesini kaybedebilir.

Elektrokimyasal korozyonda metal yüzeyinin farklı bölgeleri küçük bir pil gibi davranır. Bir bölgede metal atomları elektron vererek çözünür, başka bir bölgede oksijen ve su bu elektronları kullanır. Bu hareket, metalin zamanla aşınmasına neden olur. Yüzeyde su birikmesi ve kaplamadaki çizikler süreci hızlandırır.

Metallerde korozyon her zaman aynı görüntüyü vermez. Demir alaşımlarında kırmızımsı kahverengi pas sık görülür. Bakırda yeşil renkli bir tabaka oluşabilir. Alüminyum ise çoğu durumda gözle zor fark edilen ince bir alüminyum oksit katmanıyla kaplanır.

Korozyon neden oluşur?

Korozyonun oluşması için metalin çevresi belirleyicidir. Oksijen ve nem, en yaygın iki etkendir. Yağmur altında kalan bir metal yüzey kuruyamıyorsa su, tepkime için uygun ortam sağlar. Nemli depolar, yetersiz havalandırılan alanlar ve su tutan birleşim noktaları bu nedenle risklidir.

Tuz, özellikle kıyı bölgelerinde korozyonu belirgin biçimde artırır. Denizden taşınan tuz parçacıkları metal yüzeye yerleşir ve nemi tutar. Tuzlu su elektrik iletkenliğini yükselttiği için elektrokimyasal süreç daha hızlı ilerler. Bu yüzden deniz kenarındaki balkon, bahçe ve teras mobilyaları daha sık kontrol edilmelidir.

Asitler, endüstriyel kirleticiler ve bazı temizlik ürünleri de metal yüzeye zarar verebilir. Asidik kalıntılar kaplamayı zayıflatır. Farklı iki metalin nemli ortamda doğrudan temas etmesi ise galvanik korozyona yol açabilir. Malzemeleri ayıran conta, plastik pul veya uygun kaplama bu riski düşürür.

Korozyon ile paslanma arasındaki fark nedir?

Paslanma, demir ve demir içeren çeliklerde görülen bir korozyon türüdür. Demir, oksijen ve suyla tepkimeye girdiğinde demir oksit oluşur. Bu madde pas olarak adlandırılır. Pas gözenekli bir yapıya sahiptir; metalin alt tabakasını tam olarak korumaz ve aşınma ilerleyebilir.

Korozyon ise daha geniş bir kavramdır. Alüminyum, bakır, çinko ve paslanmaz çelik de farklı biçimlerde korozyona uğrayabilir. Örneğin alüminyumun yüzeyindeki oksit katmanı sıkı ve ince yapıdadır. Bu tabaka çoğu ortamda metalin alt kısmını dış etkilerden korur. Bu nedenle paslanma ile korozyon farkı, malzeme seçerken dikkate alınmalıdır.

Korozyon çeşitleri nelerdir?

Korozyon çeşitleri, hasarın yüzeyde nasıl yayıldığına ve hangi koşulda oluştuğuna göre ayrılır. Bir metal parçada birden fazla tür aynı anda görülebilir.

Yüzeysel korozyonda metal yüzeyinin geniş bir bölümü eşit hızla ilerler. Bu tür, boya veya kaplama kaybı olan alanlarda sık görülür.

Noktasal korozyon, pitting olarak da bilinir ve yüzeyde küçük ama derin çukurlar oluşturur. Tuzlu ve durgun nemli ortamlar bu türü artırır.

Galvanik korozyon, farklı metaller elektriksel temas hâlindeyken ve aralarında nem varken oluşur. Bu durumda daha aktif metal daha hızlı aşınır.

Gerilmeli korozyonda metaldeki sürekli gerilme ile korozif ortam birleştiğinde çatlak oluşabilir. Bağlantı noktaları ve eğilmiş parçalar kontrol edilmelidir.

Günlük kullanımda yüzeysel korozyon, boyası kalkmış bir balkon korkuluğunda geniş pas lekeleri olarak görülebilir. Noktasal korozyon, uzun süre ıslak kalan paslanmaz çelik evye aksesuarlarında küçük çukurlar bırakabilir. Alüminyum bir gövdeye çelik vida takıldığında, vida çevresinde nem varsa galvanik korozyon riski oluşur. Gerilmeli korozyon ise sürekli yük taşıyan ince metal bağlantılarda çatlakla fark edilebilir.

Noktasal korozyon küçük bir leke gibi başlayabilir. Ancak yüzeyin altında derinleştiğinde parçanın dayanımını beklenenden daha hızlı azaltır. Bu nedenle yalnızca görünür pası temizlemek yeterli değildir. Çukurlaşmanın kaplamanın altına ulaşıp ulaşmadığı da incelenmelidir.

Hangi metaller korozyona dayanıklıdır?

Korozyona dayanıklı metaller, çevreyle temas ettiğinde yüzeyini daha iyi koruyan veya uygun alaşım yapısına sahip malzemelerdir. Dayanım, kullanım alanına göre değerlendirilmelidir. Sürekli tuzlu suya maruz kalan bir ürün ile kapalı balkonda kullanılan ürün aynı koşullarda çalışmaz.

Alüminyum, yüzeyinde doğal olarak oluşan oksit tabakası sayesinde dış mekân kullanımında sık tercih edilir. Bu katman hasar gördüğünde uygun koşullarda yeniden oluşabilir. Alüminyumun malzeme özellikleri, dış mekân mobilyalarında neden yaygın kullanıldığını açıklar.

Alüminyum yüksek korozyon dayanımına sahiptir ve doğal oksit tabakası yüzeyi korur.

Paslanmaz çelik yüksek korozyon dayanımına sahiptir; krom içeren yapısı koruyucu tabaka oluşturur.

Galvanizli çelik orta ila yüksek korozyon dayanımı sağlar ve çinko kaplama çeliği dış etkilerden ayırır.

Karbon çeliği düşük korozyon dayanımına sahiptir; koruyucu boya veya kaplama olmadan paslanmaya yatkındır.

Paslanmaz çelik adı, malzemenin hiçbir koşulda etkilenmeyeceği anlamına gelmez. Tuz, klor ve yetersiz temizlik bazı paslanmaz çelik yüzeylerde lekelenmeye neden olabilir. Galvanizli çelikte de çinko tabakanın çizilmesi veya zamanla incelmesi koruma düzeyini etkiler.

Korozyondan korunma yöntemleri nelerdir?

Korozyondan korunma yöntemleri, metal ile çevre arasındaki teması azaltmaya dayanır. İlk adım, ürünün kullanılacağı ortama uygun metal seçmektir. Kıyı bölgesinde kullanılacak bir mobilyada alüminyum veya kaliteli paslanmaz çelik, boyasız karbon çeliğe göre daha uzun ömürlü olabilir.

Çinko, krom veya benzeri kaplamalar metal yüzeyi nemden ayırır.

Dış mekâna uygun boya, yüzeyde koruyucu bir bariyer oluşturur.

Krom, nikel ve molibden içeren alaşımlar belirli ortamlarda daha yüksek dayanım sağlar.

Tuz, toz ve kir birikintilerinin düzenli temizlenmesi yüzey hasarını azaltır.

Galvaniz kaplamada çelik yüzey çinko ile kaplanır. Çinko, çeliğin nemle doğrudan temasını sınırlar ve kaplamadaki küçük hasarlarda korumaya katkı sağlar. Alüminyumda uygulanan eloksal kaplama, yüzeydeki oksit tabakasını kalınlaştırır. Bu yöntem özellikle çizilmeye ve dış ortam etkilerine karşı daha dayanıklı bir yüzey istenen parçalarda kullanılır.

Elektrostatik toz boya, metal mobilyalarda sık kullanılan bir yüzey koruma yöntemidir. Boya tozu metal yüzeye elektrik yüküyle tutunur, ardından fırınlama ile sert bir katman oluşturur. Bu kaplama darbe aldığında zarar görebilir. Çizik ve soyulmalar bekletilmeden onarılırsa nemin metal yüzeye ulaşması zorlaşır.

Mobilyayı doğrudan toprakla temas ettirmemek de işe yarar. Ayak altında su birikiyorsa metal sürekli neme maruz kalır. Drenajı iyi olan zeminler, plastik ayak takozları ve koruyucu kılıflar metal parçaların daha yavaş aşınmasına yardımcı olur.

Dış mekân mobilyalarında korozyon neden önemlidir?

Dış mekân mobilyaları yağmur, sabah nemi, sıcaklık değişimi ve güneş ışığıyla sürekli karşılaşır. Birleşim noktalarında kalan su, cıvatalarda ve kaynak bölgelerinde korozyon başlatabilir. Deniz kenarında tuz etkisi eklendiğinde yüzey temizliği daha önemli hâle gelir.

İlkbaharda mobilyanın ayaklarını, kaynak noktalarını ve vida çevrelerini kontrol edin. Kışın uzun süre kullanılmayan mobilyalarda kapak veya kılıf altında nem kalmamasına dikkat edin. Yağışlı dönemde su tutan minderleri ve örtüleri kaldırın, mobilyanın yüzeyinin kurumasına izin verin. Yaz sonunda tuz, toz ve polen kalıntılarını yumuşak bezle temizlemek sonraki mevsimdeki bakım ihtiyacını azaltır.

Alüminyum bahçe mobilyaları, düşük ağırlığı ve korozyon direnci nedeniyle bu alanlarda tercih edilir. Yine de yüzeyde deniz tuzu veya kir birikmemelidir. Ilık su ve yumuşak bezle yapılan düzenli temizlik, kaplamanın görünümünü korur. Aşındırıcı tel, sert fırça ve güçlü kimyasal ürünler kaplamaya zarar verebilir.

Bahçe şemsiyelerinde iskelet malzemesi de önem taşır. Yağmur altında açık kalan modellerde alüminyum veya korumalı çelik iskelet, ürünün kullanım ömrünü etkiler. Bahçe şemsiyesi seçenekleri değerlendirilirken kumaşın yanında iskeletin korozyon direncine de bakılmalıdır.

Metal mobilya alırken ürünün hangi metalden üretildiğini, yüzeyinde hangi kaplamanın bulunduğunu ve bağlantı parçalarının malzemesini kontrol edin. Deniz kenarında kullanım için alüminyum veya uygun sınıfta paslanmaz çelik seçin; kaplamada çizik varsa ürünü bekletmeden onarın.